ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ

H ανάγκη για αλλαγές στις οικονομικές καταστάσεις κυβερνήσεων

14:01 - 28.02.2017

Το Συμβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων Δημοσίου Τομέα (IPSASB) τονίζει ότι η χρηματοοικονομική και δημοσιονομική κρίση έχει φέρει στο προσκήνιο, όσο ποτέ άλλοτε, την ανάγκη για καλύτερη χρηματοοικονομική πληροφόρηση από τις κυβερνήσεις κρατών ανά το παγκόσμιο και την ανάγκη για βελτιώσεις στη διαχείριση των πόρων του δημοσίου τομέα.

Συνεπείς και διαφανείς οικονομικές καταστάσεις έχουν τη δυνατότητα βελτίωσης των αποφάσεων στο δημόσιο τομέα και θα βοηθήσουν στο να καταστήσουν τις κυβερνήσεις πιο υπόλογες προς τους πολίτες τους.

Κυβερνήσεις οι οποίες ετοιμάζουν οικονομικές καταστάσεις στη βάση της ταμειακής λογιστικής (cash accounting) δεν αναγνωρίζουν σε αυτές σημαντικές υποχρεώσεις, όπως συντάξεις και αναπτύξεις υποδομών. Κατά συνέπεια, το IPSASΒ ενθαρρύνει τους φορείς του δημοσίου τομέα όπως υιοθετήσουν τη λογιστική δεδουλευμένης βάσης, κάτι το οποίο πιθανότατα θα φέρει βελτίωση στην οικονομική διαχείριση και θα αυξήσει τη διαφάνεια με αποτέλεσμα να παρουσιάζεται μια πιο ολοκληρωμένη και σαφή εικόνα της οικονομικής θέσης μιας κυβέρνησης. Με τη χρήση της λογιστικής σε δεδουλευμένη βάση οι συναλλαγές αναγνωρίζονται τη χρονική στιγμή κατά την οποία το συγκεκριμένο οικονομικό γεγονός λαμβάνει χώρα και όχι τη χρονική στιγμή της είσπραξης ή πληρωμής του σχετικού ποσού. Είναι μέσα σε αυτό το πλαίσιο που το IPSASB αναπτύσσει τα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα Δημοσίου Τομέα (IPSAS) στη βάση της δεδουλευμένης λογιστικής για φορείς του δημοσίου τομέα. Η λογιστικοποίηση σε δεδουλευμένη βάση (accrual accounting) θα βελτιώσει την ποιότητα των οικονομικών καταστάσεων των κυβερνήσεων και άλλων φορέων του δημοσίου τομέα. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε καλύτερη πληροφόρηση για χρήση στη λήψη αποφάσεων από κυβερνήσεις όσον αφορά τον καταμερισμό των διαθέσιμων τους πόρων.

Αρκετές κυβερνήσεις (και διεθνείς οργανισμοί) έχουν ήδη εφαρμόσει τα IPSAS και αρκετές είναι στον δρόμο εφαρμογής τους. Παραθέτουμε πιο κάτω κάποιες από τις κυβερνήσεις (και διεθνείς οργανισμούς) που έχουν υιοθετήσει τα IPSAS:

* Νέα Ζηλανδία

* Ελβετία

* Αυστρία

* Ολλανδία

* Γαλλία

* ΝΑΤΟ

* Ηνωμένα Έθνη

Η πρόσφατη δημόσια οικονομική κρίση στην Ευρώπη έχει αναδείξει την ανάγκη για μεταρρύθμιση και εναρμόνιση των συστημάτων προϋπολογισμού και λογιστικής του δημοσίου τομέα στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ). Σε περιόδους όπου Κράτη Μέλη υποστηρίζουν το δημόσιο χρέος άλλων Κρατών Μελών, τα αδιαφανή και ανομοιογενή λογιστικά συστήματα (στη βάση ταμειακής λογιστικής) τα οποία εφαρμόζονται από αρκετά Κράτη Μέλη, δεν είναι πλέον κατάλληλα.

Εάν θέλουμε να αποτραπούν μελλοντικές κρίσεις η οικονομική διαχείριση κυβερνήσεων στην ΕΕ θα πρέπει να βελτιωθεί σημαντικά. Τώρα είναι η ώρα για προώθηση κοινών προτύπων λογιστικής και προϋπολογισμού για κυβερνήσεις στην ΕΕ. Εναρμονισμένα και σε δεδουλευμένη βάση λογιστικά πρότυπα θα βοηθήσουν σημαντικά και υπάρχει συζήτηση στην ΕΕ για την ανάπτυξη Ευρωπαϊκών Λογιστικών Προτύπων Δημοσίου Τομέα (EPSAS) για τον σκοπό αυτό. Μια κατάλληλη αρχική βάση για τα EPSAS είναι τα IPSAS. Φυσικά, τα IPSAS επικεντρώνονται κυρίως στη λογιστική γεγονότων που έχουν ήδη συμβεί, ενώ είναι πολύ σημαντικό να αναπτυχθούν κατάλληλα πρότυπα και για ετοιμασία προϋπολογισμών σε δεδουλευμένη βάση.

Κάποια Κράτη Μέλη στην ΕΕ (π.χ. τοπικές κυβερνήσεις στη Γερμανία ή η ομοσπονδιακή κυβέρνηση στην Αυστρία) έχουν ήδη εφαρμόσει σε κάποιο βαθμό την ετοιμασία προϋπολογισμών σε δεδουλευμένη βάση. Όμως, τα συστήματα και μέθοδοι που χρησιμοποιούν παρουσιάζουν μεγάλο βαθμό ανομοιογένειας με αποτέλεσμα οι συγκρίσεις να είναι από δύσκολες μέχρι αδύνατες.

Στην Κύπρο η κυβέρνηση βρίσκεται στα αρχικά στάδια της προσπάθειας για τη μετάβαση από την ταμειακή λογιστική στην λογιστική δεδουλευμένης βάσης όσον αφορά την ετοιμασία των οικονομικών καταστάσεων της. Η μετάβαση αυτή μάλλον θα γίνει σύμφωνα με τις σχετικές πρόνοιες των IPSAS αφού η διαδικασία στην ΕΕ για έκδοση των ΕPSAS αναμένεται στο παρόν στάδιο ότι θα καθυστερήσει. Ο στόχος είναι η ολοκλήρωση της εν λόγω μετάβασης στο επίπεδο της κεντρικής κυβέρνησης τα επόμενα τρία χρόνια, ενώ αναμένεται να ακολουθήσουν η ευρύτερη κυβέρνηση και άλλοι φορείς του δημοσίου τομέα.

Πέραν των ωφελημάτων που αναφέρουμε πιο πάνω, η εφαρμογή των IPSAS από την κεντρική και ευρύτερη κυβέρνηση στο μέλλον και άρα η ύπαρξη ομοιόμορφων λογιστικών αρχών θα επιτρέψει την ετοιμασία ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, κάτι που θα διευκολύνει την άντληση κεφαλαίων για τον δημόσιο τομέα.

Παναγιώτης Πελετιές

Διοικητικός Σύμβουλος, KPMG Limited