ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ

Εξελίξεις στον τομέα της Ναυτιλίας

13:45 - 28.11.2016

Καθώς η παγκόσμια οικονομία φαίνεται να βρίσκεται στα πρώτα στάδια της ανάκαμψης, ο ναυτιλιακός τομέας συνεχίζει να αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη ύφεση στη σύγχρονη ιστορία του.

Τα ναύλα διεθνώς παραμένουν σε πολύ χαμηλά επίπεδα και διεξάγεται αγώνας επιβίωσης από τις ναυτιλιακές εταιρείες οι οποίες σε πολλές περιπτώσεις αδυνατούν να καλύψουν τα  λειτουργικά τους έξοδα. Οι τιμές των ναύλων για σχεδόν όλα τα μεταφορικά πλοία βρίσκονται υπό τεράστια πίεση λόγω, μεταξύ άλλων, της εισόδου στην αγορά πολλών νεότευκτων πλοίων των οποίων η παραγγελία για κατασκευή έγινε σε περιόδους υψηλής ζήτησης. 

Είναι σαφές ότι υπό αυτές τις δύσκολες συνθήκες η αποτελεσματική εξυπηρέτηση του ναυτιλιακού τομέα είναι καίριας σημασίας. Ως εκ τούτου, καθίσταται αναγκαία η προσαρμογή της κυπριακής ναυτιλιακής δημόσιας διοίκησης στις περιστάσεις ούτως ώστε να στηρίξει τον τομέα.  Επιπρόσθετα, κάτι τέτοιο θα επιτρέψει στην Κύπρο να εκμεταλλευτεί ευκαιρίες που πιθανόν να προκύψουν σε αυτές τις συνθήκες αβεβαιότητας. 

Η Κύπρος ήδη αποτελεί τη βάση για σημαντικό αριθμό εταιρειών που ασχολούνται στον τομέα της ναυτιλίας. Το κυπριακό Νηολόγιο κατέχει την 10η θέση των μεγαλύτερων εμπορικών στόλων παγκοσμίως και την 3η  θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με ολική χωρητικότητα που ξεπερνά τα 21 εκατομμύρια κόρους. Η Κύπρος είναι επίσης το μεγαλύτερο κέντρο πλοιοδιαχείρισης στην Ευρώπη. Στην επικράτειά της έχουν εγκατασταθεί και λειτουργούν πέραν των 60 πλοιοδιαχειρίστριων εταιρειών, πολλές από τις οποίες συγκαταλέγονται στις μεγαλύτερες του είδους τους παγκόσμια. 

Φορολογικά πλεονεκτήματα

Πέραν των γνωστών πλεονεκτημάτων του συστήματος φόρου χωρητικότητας που απολαμβάνουν οι επιλέξιμες ναυτιλιακές εταιρείες, οι πρόσφατες φορολογικές μεταρρυθμίσεις όπως η εισαγωγή του θεσμού ‘non-dom’, η παροχή έκπτωσης για νοητό τόκο, η απαλλαγή από τη φορολογία μέρος του εισοδήματος υψηλά αμοιβόμενων στελεχών εταιρειών και άλλα καθιστούν την Κύπρο ένα από τα πιο φιλικά και ανταγωνιστικά φορολογικά καθεστώτα στην Ευρώπη.

Πρωτοβουλίες για ενδυνάμωση του τομέα

Η κυβέρνηση, σε συνεργασία με την ευρύτερη εγχώρια ναυτιλιακή κοινότητα, έχουν αναλάβει διάφορες πρωτοβουλίες τα τελευταία χρόνια, για να διασφαλίσουν ότι η Κύπρος μπορεί να ανταποκριθεί στις ανάγκες και προκλήσεις της σύγχρονης εποχής και των εξελίξεων στην παγκόσμια ναυτιλία. 

Μεταξύ άλλων, το Υπουργείο Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων και το Τμήμα Εμπορικής Ναυτιλίας (ΤΕΝ), λαμβάνοντας υπόψη τις αδυναμίες και τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η κυπριακή ναυτιλία και με στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της κυπριακής σημαίας και ναυτιλίας ευρύτερα, προχώρησαν το 2015 στην εκπόνηση μελέτης για την ετοιμασία Εθνικής Στρατηγικής για τη ναυτιλία. Επίσης, μόλις πρόσφατα, η Βουλή των Αντιπρόσωπων ψήφισε νομοσχέδιο για τη δημιουργία Υφυπουργείου Ναυτιλίας ως ανεξάρτητη αρμόδια Αρχή για τη διαχείριση θεμάτων που αφορούν τη ναυτιλία, και ταυτόχρονα διεξάγεται μελέτη αναδιάρθρωσης του ΤΕΝ.  Επιπρόσθετα, έχουν συσταθεί εξειδικευμένες ομάδες στελεχωμένες από ειδικούς και επαγγελματίες του τομέα οι οποίοι μελετούν διάφορα θέματα, όπως η ανταγωνιστικότητα της κυπριακής σημαίας σε σχέση με τους φόρους που επιβάλλονται από τρίτες χώρες και η δυνατότητα μείωσης τους με τη σύναψη διακρατικών συμφωνιών. 

Φυσικό αέριο και τουρκικό εμπάργκο 

Η ανακάλυψη φυσικού αερίου στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της Κύπρου και η προσπάθεια εκμετάλλευσής του σε συνεργασία με άλλες γειτονικές χώρες, δημιουργεί ακόμη μεγαλύτερες προσδοκίες και προοπτικές τόσο για τις ναυτιλιακές εταιρείες που εδρεύουν στην Κύπρο και δραστηριοποιούνται στον τομέα αυτό όσο και για την κυπριακή ναυτιλία γενικότερα.

Εντούτοις, το τουρκικό εμπάργκο στα πλοία υπό κυπριακή σημαία συνεχίζει να είναι το σημαντικότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η εγχώρια εμπορική ναυτιλία. Το γεγονός αυτό παρεμποδίζει την περαιτέρω επέκταση του τομέα και προσέλκυση εταιρειών που έχουν εμπορικές σχέσεις με την Τουρκία. 

Ένα από τα κυριότερα οικονομικά οφέλη που αναμένεται να προκύψουν από ενδεχόμενη επίλυση του Κυπριακού είναι η εισροή μεγάλων ναυτιλιακών εταιρειών στο νησί λόγω της άρσης του εμπάργκο. Παρόλα αυτά, το πιο σημαντικό στοιχείο οποιασδήποτε λύσης πρέπει να είναι η βιωσιμότητά της σε βάθος χρόνου γιατί ο ναυτιλιακός τομέας, και το ευρύτερο επιχειρηματικό περιβάλλον, δεν μπορεί να λειτουργήσει υπό συνθήκες πολιτικής και οικονομικής αβεβαιότητας. 


Αλέξανδρος Σοφοκλέους, Διοικητικός Σύμβουλος, KPMG Limited